fbpx

Waarom we een nieuwe definitie van ‘gelukkig zijn’ nodig hebben

Misschien heb je het er dit weekend over gehad: wat wil je nou eigenlijk in het leven? Wat is dat volgende doel of wat zijn die volgende doelen die je wilt bereiken om eindelijk te kunnen zeggen: ‘Ja, nu ben ik echt gelukkig’? – gelukkig zijn
 
Ik had ook zo’n gesprek dit weekend. Ik weet niet hoe deze bij jou gaan, maar vaak komen een aantal thema’s terug. ‘Ik wil een huis met een zwembad’. Of ‘als ik daar ga werken, dan ga ik zoveel verdienen en daar kan ik dit en dit mee doen.’ Of: ‘Als ik genoeg geld verdien, kan ik mijn kinderen een goede toekomst bieden’. Of: ‘Als ik dit succes haal op werk, brengt me dat in een goede positie voor x.’
 
Geld, bezit, carrière, zekerheid voor de toekomst: het zijn terugkerende thema’s als we het hebben over wat we voor onszelf wensen in de toekomst. Industrieën draaien hier handig op mee. Wil je rijk worden? Doe dan deze cursus. Wil je liefde? Zorg dan dat je er beter uitziet en koop dit haarproduct. Wil je gezien worden als meer succesvol dan je buurman? Koop dan deze auto.
 
gelukkig zijn new happy
 

Gegijzeld geluk

‘Geluk’ is een gegijzeld concept. Definities over geluk worden voor ons gegeven door machtige marketingmachines, die proberen te drukken op ‘angstknoppen’, zodat je geld uitgeeft om zekerheid of troost te vinden. Een mooi (oud) voorbeeld hiervan is Listerine, die eind 19e eeuw de ziekte ‘Halitosis’ uitvond om meer mondwater te verkopen.

 
Deze marketingmachines zijn zo groot, dat we voortdurend om ons heen worden geconfronteerd met deze valse definities van geluk. Totdat we het zelf gaan geloven. ‘Ja, als ik die auto koop, voel ik me vast beter.’ ‘Als ik veel geld uitgeef aan mijn uiterlijk, zal ik vast de ultieme liefde vinden.’ En daar zit een probleem.
 
Overtuigingen, bewust of onbewust, over wat geluk inhoudt, zijn cruciaal in het bereiken ervan. Gelukkig leven begint met een goede definitie van wat geluk is. Maar waar vind je zo’n goede definitie? Misschien in religieuze of spirituele boeken? Goeroe’s? Of toch de levenswijsheden van (groot)ouders? Hoe dan ook, er zijn veel interessante inzichten te vinden in veel verschillende bronnen. Maar wat als deze bronnen geen bevredigend antwoord geven?
 

De Wetenschap van Geluk

Ik vind het belangrijk om een goed mens zijn. Om een goed leven te leiden. Om gelukkig te zijn. Om andere mensen om me heen helpen gelukkig(er) te zijn. En ik wil weten hoe ik dat voor elkaar krijg. Met alle onzin die wordt verspreid op het web, hoe scheid je dan het kaf van het koren? Door de wetenschap te raadplegen natuurlijk.
 
Na jaren van enkel alleen richten op wat er mis is met de mens, wordt er de afgelopen decennia steeds intensiever onderzoek gedaan naar gelukkig zijn. Wat maakt dat sommige mensen enorm gelukkig zijn? Hebben ze geheimen in hun genen? Hersenprocessen? Opvoeding? Onderwijs? Goede gewoontes? En wat is geluk eigenlijk?
 
Hoewel er nog veel vragen beantwoord moeten worden, is er al flink wat inzichten ontdekt over geluk. En vooral over hoe je jezelf gelukkig(er) kan maken. Als je zin hebt in een intensieve cursus over de inzichten tot nu toe, raad ik je deze cursus door UC Berkley aan (hij is gratis).
 

gelukkig zijn new happy
 

Fun fact: geluk en geluk

Geluk heeft twee betekenissen in onze taal: geluk als in ‘gelukkig zijn’ en geluk als in ‘geluk hebben’. Dat is niet toevallig volgens dr. Darrin M. McMahon, die de geschiedenis van geluk onderzocht. Tot de 17e eeuw werd in een groot deel van de wereld (met wat uitzonderingen daargelaten, waaronder de oude Grieken) voornamelijk aangenomen dat een gelukkig leven je werd toebedeeld door God. Je had er weinig tot geen controle over.
 
Maar dan: enter de 17e eeuw en enter ideeën over zelfbeschikking en de fundamentele rechten van de mens, waaronder het nastreven van geluk. Zo verklaarde filosoof John Locke: ‘The business of man is to be happy.’ Daarbij was plezier goed en pijn slecht. Het eerste moest zoveel mogelijk worden vergroot en het laatste worden verkleind.
 
Deze vroege definitie van het nastreven van geluk bracht wat inmiddels gedateerde overtuigingen met zich mee. Ten eerste: het idee van ‘the pursuit of happiness’ impliceert dat geluk ergens ‘daarbuiten’ ligt. Je moet het als het ware alleen nog maar vinden en consumeren. Hier vinden oude wijsheden en de nieuwste wetenschap elkaar tegenwoordig. Gelukkig zijn heeft in mindere mate te maken met externe factoren, en meer met interne. Maar daarover later meer.
 
Een tweede overtuiging betrof de pleziermomenten. Als je heel veel pleziermomenten beleefde, en weinig pijnmomenten, dan was je gelukkig toch? Helaas. Zo werkt het dus niet. En dat wordt pijnlijk duidelijk als we kijken naar cijfers van burn-outs en depressies in Nederland. Ongeveer 20% van de volwassenen in Nederland krijgt te maken met een depressie en hetzelfde percentage jongeren geeft aan te kampen met ernstige mentale klachten. En dat is vreemd in een maatschappij waarin we het consumeren van pleziermomenten tot een kunst hebben verheven. Het 17e-eeuwse gedachtengoed over wat geluk is, voldoet dus duidelijk niet meer. Maar wat is dan wel een goede definitie?
 

Een nieuwe definitie van gelukkig zijn

Een mooie definitie over gelukkig zijn vanuit de wetenschap, wordt naar mijn mening gegeven door Sonja Lyubomirsky, een onderzoeker vanuit positieve psychologie. In haar boek ‘The How of Happiness’ geeft ze de volgende definitie:
 
“The experience of joy, contentment, or positive well-being, combined with a sense that one’s life is good, meaningful, and worthwhile.”
 
De beste vertaling die ik in het Nederlands kan geven is als volgt: ‘Het ervaren van blijdschap, tevredenheid of een positief algeheel welzijn, gecombineerd met een besef dat je leven goed is, betekenis heeft en de moeite waard is om te leven.’
 
Het is dus belangrijk om je over het algemeen een positief welzijn te voelen en het is belangrijk om het idee te hebben dat je leven ertoe doet. En dit kun je beïnvloeden, aldus de positieve psychologie. Hoe dan? Daar ga ik op in tijdens volgende artikelen.
 

gelukkig zijn new happy
 

Een nieuw narratief

Enige tijd geleden stelde zooloog George Monbiot in een aflevering van Tegenlicht dat onze samenleving aan elkaar hangt van verhalen. Met verhalen begrijpen we de wereld gewoon een stukje beter. Maar veel van onze huidige verhalen zijn gedateerd en toe aan een update.
 
Deze oproep voelde ik. Want we leven in een tijd waarin onze definitie van geluk gedateerd is. Waarin we ons laten verleiden tot het aankopen van shit die we niet nodig hebben en het verspillen van tijd aan activiteiten die ons alleen maar ongelukkiger maken. We hebben zoveel mooi kapitaal: tijd, talent, informatie, geld. Als we die op een goede manier inzetten, kunnen we bouwen aan rijke levens, in plaats van eendimensionale rijke bankrekeningen. Op deze manier kunnen we bouwen aan een rijke maatschappij, in plaats van een maatschappij van winnaars en verliezers.
 
De beste manier om hiermee te beginnen is door het huidige narratief te doorbreken. Wees vocaal over wat jouw leven rijk maakt. Durf kwetsbaar te zijn over wat vreet aan jouw geluk. Ieder gesprek, iedere post, iedere whatsapp is een stap. Mijn enige voorwaarde?: begin vandaag.
  

#newhappy

 

Abonneer je op de mailreeks: