fbpx

Gelukkig worden: kun je het leren?

‘Happiness can be trained, because the very structure of our brain can be modified.’
Dr. Richard J. Davidson

De quote verraadt het al: ja, gelukkig worden kun je leren. Toen ik dit voor het eerst hoorde, ging er een bommetje af in mijn brein. Wat? Hoe dan?

Het grappige is: vaak als ik aan gelukkig zijn dacht (en soms nog steeds), dacht ik aan dingen in de toekomst. Als ik eenmaal mijn diploma heb, als ik eenmaal die baan heb, als ik eenmaal genoeg geld heb, als ik meer tijd heb: dan heb ik tijd om aan echt gelukkig zijn te denken of te werken. Maar als je kijkt naar wat daadwerkelijk invloed heeft op je (lange termijn) geluk (volgens de wetenschap dan), heeft dat weinig te maken met de toekomst. En alles te maken met nu.

‘Le●ren (leerde, h. geleerd)

‘Vaardigheid in iets krijgen.’ ‘In het geheugen opnemen.’ ‘Zich een kennis of vaardigheid eigen maken.’ Leren gebeurt in je brein. En je brein is een nogal belangrijk stukje massa. Hier worden al jouw indrukken verwerkt tot gedachten(patronen) en overtuigingen.
 
Tot nog niet zo lang geleden dachten we dat het brein een statische massa was, die niet (veel) veranderde tijdens het leven. Maar breinonderzoek in de afgelopen jaren vertelt ons een nieuw verhaal: het brein kan wel veranderen. Het leeft. Het brein past zich aan, iets dat ‘neuroplasticity’ wordt genoemd. Hoe dat werkt? Dat kun je in dit filmpje goed zien:
 

‘Learning happiness is no different from learning to play the cello’

Een gewaardeerd onderzoeker in de neurowetenschap van geluk is dr. Richard Davidson, die in zijn boek ‘The emotional life of your brain’ beschrijft hoe je jouw manier van denken, voelen en leven kunt beïnvloeden. En daarmee dus je geluksgevoel.  – gelukkig worden
 
Het brein werkt volgens Davidson twee kanten op: ons brein (en de gedachten die er zweven) bepalen ons emotionele leven (en dus ons geluksgevoel). Maar we kunnen ook ons emotionele leven beïnvloeden door gerichte inspanningen.
 
Bijvoorbeeld: als jij kampt met een negatieve kijk op het leven, heb je waarschijnlijk een lage activiteit in de genots- en beloningsgebieden van je brein, en een lage activiteit in je prefrontale cortex. Als je een meer positieve kijk op het leven wilt ontwikkelen, wil je meer activiteit in die prefrontale cortex. En dat kun je oefenen.
 
gelukkig worden new happy

The chocolate conundrum

Ik kan helemaal losgaan op chocolade. Vooral als er caramel in zit. Hoe meer caramel, hoe beter. Het voelt als een beloning: ik heb goed gewerkt, dan mag ik wel even losgaan. Herkenbaar, anybody? Tegelijkertijd heb ik ook pijnlijk de nadelen hiervan ervaren: de gaatjes in mijn tanden (en de pijnlijke procedure bij de tandarts die erop volgt), het lusteloze gevoel achteraf, de puistjes en natuurlijk de kilo’s die eraan vliegen. Ik weet dat ik het beter niet kan doen, want dan voel ik me op de lange termijn stukken beter. En hier zit een gelukskans, volgens Davidson.
 

“When you find yourself in a situation in which you are tempted by an immediate reward but you know the smarter, safer, healthier, or otherwise better choice is to wait for a future reward of higher value, pause and focus on the more valuable future reward.
 
In other words, don’t go for that extra brownie just because it looks good now. Instead, train your brain to avoid temptation and you will have a more positive outlook on life.”

 
Het uitstellen van die directe bevrediging zorgt voor meer activiteit in de prefrontale cortex en de beloningsgebieden van je brein. En dat leidt weer tot een duurzaam geluksgevoel. Laat die brownies dus liggen. Want je weet: het is beter voor je op de lange termijn. Tsja, wie heeft ooit gezegd dat gelukkig worden leuk is?

De vier geluksmusketiers van het brein

Waar je het beïnvloeden van je geluk vanuit verschillende wetenschapsdisciplines kunt benaderen, kijkt Davidson vooral naar het brein. Hij vond hierbij 4 bestanddelen die niet alleen letterlijk meetbaar zijn in je hersenen, en van invloed zijn op je lange termijn geluksgevoel, maar die je ook kunt trainen:
 

    1. Weerbaarheid. Iedereen krijgt te maken met tegenslag in het leven, op welke manier dan ook. Hoe beter je dit een plek kunt geven, hoe eerder je teruggaat naar je ‘geluksbaseline’ en hoe groter je langdurig gevoel van geluk is. Sneller teruggaan naar je baseline kun je trainen volgens Davidson, hoewel het wel vele duizenden uren oefenen nodig heeft.
    2. Het hebben van een positieve kijk op het leven. Zwartkijkers zijn vaak niet het zonnetje in huis. Als je altijd het slechte in de mens en je omgeving ziet, heeft dat een behoorlijk negatieve impact op je geluksgevoel. Wat de reden ook is voor jouw zwartkijkerij, hier is iets aan te doen. Davidson raadt hiervoor Loving Kindness & Compassion meditatie aan. Hiermee kun je je gedachten vrij snel opnieuw programmeren. Dit keer alleen op een positieve manier.
    3. Aandacht. Ik heb deze mooie quote al eerder gedeeld: ‘A wandering mind is an unhappy mind’. Onderzoek wijst uit dat mensen die met meer dan 1 ding tegelijk bezig zijn, zich minder gelukkig voelen. Het maakt je overigens ook minder productief. Aanwezig zijn in het moment (lekker mindful dus) zorgt eerder voor flow en een gelukkiger gevoel.
    4. Altruïsme. Onbaatzuchtig geven, of zelfs al ‘gewoon’ geven, activeert beloningsgebieden in je brein. Dit gevoel werkt zelfs langer door dan wanneer je zelf iets krijgt van een ander. En dit is een makkie: je kunt er vandaag mee beginnen. Heeft iemand zijn fietslampje aan laten staan? Zet hem even uit; je doet een ander een plezier en je wordt er zelf gelukkiger van. – gelukkig worden

Je brein = je geluk

Wij hebben allemaal een fascinerende machine in ons hoofd. En funny thing is, we weten er nog maar zo weinig van. Wat wel zeker is, is dat je goed voor je brein moet zorgen. Je hebt er maar een. En iedere dag heb je invloed op het vormen van je brein. En daarom heb jij iedere dag invloed op je eigen geluk.
 

Gelukkig worden vanuit andere wetenschapsdisciplines

Niet alleen vanuit de neurowetenschap, maar ook vanuit (positieve) psychologie, sociologie en meer wordt onderzoek gedaan naar welke praktijken je jezelf kunt aanleren om gelukkig te zijn. Ik zal er binnenkort een aantal aanstippen.
 

Meer down-to-earth gelukshacks leren?

Abonneer je op de mailreeks:

 
Extra: hoor het van de man zelf: ‘Wellbeing is a skill’