fbpx

We zijn hardleers als het aankomt op stress

‘What stress is like for 99% of the beasts on this planet, is 3 minutes of screaming terror in the Savannah after which either it’s over with or you’re over with. And what do we do? We turn on the identical stress response for 30 year mortgages. And that’s where you begin to have the wear and tear of the system.’
 
– Robert Sapolsky, neurobioloog, auteur ‘Monkeyluv’ en professor & onderzoeker Stanford University – Stress verminderen

Ik wil al een hele tijd schrijven over dit onderwerp, maar heb er tot nu toe veel moeite mee gehad: stress. Er is al zoveel geschreven over dit onderwerp dat je er bijna moe van wordt. Ja; te veel stress is slecht voor je. We weten het. Onderzoek na onderzoek laat zien hoe slecht. En toch zien we week na week dit soort headlines:
 
Burn-out: een ware epidemie
Waarom zoveel millennials thuis zitten met een burn-out
Aantal burn-outs zeer sterk gestegen
 
Wat is hier aan de hand? Waarom zijn we zo hardleers als het aankomt op stress? Nu ben ik nog niet heel oud (vind ik zelf), maar ik heb toch al mijn eigen periodes van stress meegemaakt. Het klinkt misschien raar, maar tijdens deze periodes was ik er niet heel bijzonder bewust van dat ik überhaupt zo gestresst was. En hoe slecht dat voor me was.
 
Stress is een typisch gevalletje Categorie B (dingen die een negatieve impact hebben op je geluksgevoel). In mijn geval, hielp begrijpen hoe stress precies werkt, me ook begrijpen hoe ik ermee om kon gaan. Daarom leek het me de moeite waard om dit onderwerp serieus onder de loep te nemen. Hoe herken je dat je gestresst bent? Hoe voelt dat precies? En wat kun je doen om het te minimaliseren?
 
stress verminderen new happy

Recap: hoe zit het ook alweer met stress?

Stress is een super nuttige reactie van het lichaam. In het kort is het je brein dat schreeuwt: ‘Mayday mayday! Jongens, er is gevaar. We gaan op shutdown en zetten al onze energie op activiteiten die dit gevaar kunnen tackelen.’
 
Je lichaam zet wat systemen in werking waardoor je sympathisch zenuwstelsel klaar raakt voor actie. Je spieren worden aangespannen, bloeddruk en hartslag gaan omhoog, je krijgt verwijde pupillen, je kan gaan zweten, en je spijsvertering wordt op een laag pitje gezet.
 
In je brein wordt inmiddels cortisol geproduceerd (het welbekende stresshormoon), waardoor je bloedsuikerspiegel stijgt en er meer energie wordt vrijgemaakt voor die stressvolle situatie.
 
En dit is top. Vooral als je je een giraf bent die op de Savanne wordt aangevallen door een leeuw. Want al je energie gaat op overleving. Dan zijn er 2 opties: of je wordt opgegeten en het is klaar met je, of je ontsnapt (pfieuw) en je kan weer gaan chillen met andere giraffen.
 

Een 1.0 brein in een 3.0 wereld

Minder top is als je een mens bent en je zet dit systeem iedere week of dag aan. Zo vaak, dat je het bijna niet meer kan uitzetten. En dit zien we regelmatig gebeuren. Gestresst door studie, de hypotheek, het vinden van een baan, je relatie, fomo; er zijn heel wat dingen in de wereld die ons stresssysteem aanzetten.
 
Dit is probleem omdat je lichaam hier niet voor gemaakt is. Het aanzetten van het stresssysteem is vermoeiend voor je lichaam. De energie die aan je lichaam wordt onttrokken om alert te zijn, gaat o.a. ten koste van het onderhoud van je immuunsysteem. Hierdoor word je bijvoorbeeld kwetsbaarder voor ziektes.
 
Een chronisch verhoogde hartslag en bloeddruk is daarnaast schadelijk voor je hart en bloedvaten. Deze maand verscheen een artikel waarin cardioloog Angela Maas vertelde over het verband tussen stress bij vrouwen en specifieke hartkwalen die hierop volgen.
 
Tot slot is het ook geen goed nieuws voor je brein. De hippocampus en amygdala kunnen in je brein beschadigd raken door de grote hoeveelheden cortisol, waardoor je meer kans hebt op o.a. geheugenproblemen en zelfs depressie. Het gemene is: dit zijn juist de gebieden in je brein die de cortisol horen terug te schroeven. Te veel stress kan er dus voor zorgen dat je al snel in een vicieuze cirkel terecht komt.

Hoe weet je dat je gestresst bent?

Boy o boy wat een domme vraag. Je weet toch wel wanneer je gestresst bent? Nou, om eerlijk te zijn, ik wist het echt niet. Vooral ook omdat ik dacht ‘ik kan goed tegen stress’. ‘Ik kan veel hebben’. ‘Ik val niet zomaar om’. Soms zitten je overtuigingen je gezonde verstand gewoon in de weg.
 
Als ik nu kijk naar mijn stresssymptomen, weet ik ze beter te herkennen. Heb je ook wel eens dat gevoel dat je niet weet wat je met jezelf aan moet? Dat is voor mij een eerste indicator van stress. Onrust voelen. Hyper worden: ‘Doen doen doen!’ denk ik dan. Terwijl ik eigenlijk even moet tot rust moet komen. Als ik dan denk aan ‘tot rust komen’, krijg ik de neiging om te Netflix bingewatchen. Of een flinke hoeveelheid alcohol naar binnen te gieten. Dat is voor mij een rode vlag: ik ben gestressed, het is tijd voor ontspanning’.
 
Als je wat langer rondloopt met stress, kun je het ook gemakkelijker herkennen. Je lichaam geeft namelijk duidelijke signalen. Hiervan is voor mij de meest duidelijke: hoog ademen. Met als escalatie ‘s avonds in bed liggen en het gevoel hebben dat je bijna geen lucht krijgt. Dat is niet ok. Of: in bed liggen en je hart gaat als een malle bonzen. Ook niet ok.
 
Andere indicatoren zijn volgens thuisarts: vaak moe voelen, gespannen zijn, emotioneel, somber, vergeetachtig, slecht kunnen slapen, hoofdpijn, maagklachten, nek- of rugklachten en sneller ziek worden.
 
Ben je echt super eigenwijs in het ontkennen van symptomen (zoals ik)? Dan kan een vragenlijstje wel eens helpen. Hier vind je een betrouwbare.
 
stress verminderen new happy

Shit. Wat kun je eraan doen?

Het goede nieuws is: veel! Jij hebt invloed op je stress levels en je kan er nu mee beginnen. Dan het uitdagende gedeelte: het vinden van jouw grootste stressfactor ligt niet altijd voor de hand. Het kan zijn dat je niet goed zit op je werk, er privé vanalles speelt, je gewoon van jezelf veel piekert of dit allemaal bij elkaar. Wetenschappelijke literatuur geeft veel oplossingen over hoe je je stress levels kan verlagen. Uiteindelijk is het aan jou om met je gezonde boerenverstand de juiste beslissingen te maken voor jezelf.
 
Ik geef hier een aantal tips die ik vaak tegenkom in artikelen en die mij persoonlijk veel hebben geholpen:
 

  1. Check je basics: zorg voor je lichaam. Eet regelmatig, eet gezond en beweeg. Weer zo’n inkopper. Maar hij is niet voor niets cliché. Ga de deur uit! Ga joggen! Ga kung fu’en! Op deze manier geef je je brein dat zetje dat het nodig heeft. O, en: stop met koffie drinken. Je hartslag is al hoog genoeg.
  2. Leer fatsoenlijk te ademen. ‘Ademen kan toch iedereen?’ Wrong. Check jezelf maar eens wanneer je gestresst bent. Adem je vooral via je borst of je buik? Met rustig ademen (vooral vanuit je buik) verlaag je je hartslag en kalmeer je jezelf vrijwel direct. Probeer. Het. Nou. Maar. Gewoon. Hier is een goede oefening.
  3. Mediteer. Jarenlang dacht ik ‘wat een zweverig gedoe, dat is niks voor mij’. Totdat ik wetenschappelijk onderzoek las over de mindblowing positieve effecten ervan op je mentale en fysieke staat. Je kan er gratis mee beginnen met een app zoals Insight Timer.
  4. Probeer een meer positieve mindset te ontwikkelen door bijvoorbeeld regelmatig op te schrijven wat er allemaal fantastisch is aan jouw leven. Hier hoort ook bij dat je wat zelfcompassie mag ontwikkelen naar jezelf. Uiteraard verwacht je van jezelf dat je 24/7 een superman/vrouw bent die alle ballen hoog houdt en nooit een fout maakt. Maar earth to you: je bent mens en je maakt nou eenmaal fouten. Dat is ok. Je doet je best. Vind je dit nog wat vaag? Lees dan hier wat onderzoek over zelfcompassie.

Een laagje dieper

Dit zijn allemaal leuke tips, maar soms zit de stress nou eenmaal een laagje dieper. En dan krijg je soms de neiging om te ontwijken. Of negeren. Of [vul hier jouw coping mechanisme in]. Aan de slag gaan met een dieper liggend probleem vergt wat moed. Het kan namelijk leiden tot een ingrijpende beslissing, zoals het beëindigen van je relatie. Of het veranderen van baan. Of nog een laagje dieper: het aangaan van therapie om een onverwerkt trauma niet meer in de weg te laten zitten. Dat is super spannend. En soms ronduit klote. Maar ook de beste investering voor jouw toekomstige geluk.

 

Meer down-to-earth gelukshacks leren?

Abonneer je op de mailreeks:

Bronnen: Stress verminderen

https://www.thuisarts.nl/stress/ik-wil-beter-omgaan-met-stress
ttps://www.psychologiemagazine.nl/artikel/wat-doet-stress-met-ons-lichaam-en-brein/
https://greatergood.berkeley.edu/article/item/try_selfcompassion/
https://ggia.berkeley.edu/practice/finding_silver_linings
https://greatergood.berkeley.edu/quizzes/take_quiz/stress_and_anxiety
https://www.google.com/url?q=https://greatergood.berkeley.edu/slides/Sapolsky-GreaterGood-Stress-April8.ppt&sa=U&ved=0ahUKEwj1oJban7jbAhUE3KQKHQc4ABo4HhAWCAQwAA&client=internal-uds-cse&cx=003750150904750553172:ujfvif4jt1o&usg=AOvVaw2zrN_gWjy0tqa-PFrUgajK
https://greatergood.berkeley.edu/video/item/robert_m._sapolsky_the_psychology_of_stress
https://www.ad.nl/wetenschap/cardioloog-zet-zich-in-voor-vrouwen-man-kan-beter-met-stress-omgaan~aca8f014/